Adalar Modalar

İpişleri

İpişleri büyüleyicidir. İplerle ve kumaşlarla yapılan şey, hiçbir zaman sadece “süsleme” değildir, aslında birçok durumda süslemeyle alâkası bile yoktur. Saklama, tamir etme, koruma, sürdürme, kendini ifade etme, yaratıcılık…

Kökleri ne zamana dayanır emin değiliz ama dünyanın her yerinde yapıldığını biliyoruz. Bizim kırk yama dediğimize Amerikalılar patchwork diyor ama yapılan şey çok benzer: parçaları birleştirip yeni ve güzel bir şey yaratmak.

Dünyanın her yerinde ipişleri var, benzer amaçlarla yapılıyor ve aynı zamandan birbirlerinden o kadar farklılar ki! İşe bakıp hangi coğrafyada, hangi tarihte, hangi sınıftan, hangi topluluktan biri tarafından yapıldığını tahmin edebilirsiniz (bazen yanılırsınız tabii, işin zevki orada!) Şu parça, Japon kadınlarının yaptığı sashiko işlemesinin bir örneği mesela. Farklı kumaşları bir araya getirmenin ve bir arada tutmanın bir yolu olarak işlenmiş.

Bugüne kadar gelebilen en eski sashiko örnekleri, on beşinci yüzyıldan. Muhtemelen daha eski bir geçmişi var sashikonun ama sonuçta ipler ve kumaşlar. Ne kadar dayansın? Üstelik saraylarda, ipekli kumaşlarla falan da çalışmıyorlar, genellikle yoksul balıkçılar ve köylülerin giysilerini soğuk havalarda giyilebilir hale getirmek için yapılıyor. Eski parçaların yeniden boyanması, birleştirilmesi, dikilmesinden ibaret bir işleme. Kumaşı güçlendirmek için. Eski kumaşların yeniden kullanılması, sadece yoksulluktan değil, spritüel bir anlamı da var: ölmüş birinin giysilerinden yeni giysiler yapmak, eski bir örtünün bir parçasını yeni yorgana eklemek… Tılsım gibi bir şey! Yeni doğana dikilen yorganda muhakkak ölmüş bir büyüğün giysisinden parça oluyormuş mesela- ölümle ve doğumla kurduğumuz modern ilişkiye ne kadar aykırı görünüyor, değil mi?

İki ya da üç kumaşın üst üste konarak birbirine düz dikişle tutturulmasıyla yapılıyor; en üste en güzel kumaş. Geleneksel motifler arasında en popüleri, “pirinç tanesi” ve “balık”. Bereket getirsin diye. Zigzaglarla ilerleyen bir motif var, koruyucu işlevi görüyor (çünkü kötü nazarlar bu zigzagları aşamıyor)

Şu ise çok benzer ama hiç benzemez, kantha nakışına bir örnek. Yine düz dikişle yapılan bir nakış, Hindistan ve Bangladeş’ten.

Hem Sashiko hem Kantha, bugün de kullanılıyor. Yeni biçimlerde.

Şu ise Çin sarayından bir örnek. 18. Yüzyıldan. Altın ve ipek işleme.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s